پازل ۱۰۰۰ تکه شام آخر اثر لئوناردو داوینچی

 رونزبرگر آلمان ۱۰۰۰ تکه حدود ۵۰x70 سانتی متر مناسب برای سن ۹ تا ۹۹

شامِ آخر (به ایتالیایی: Il Cenacolo or L’Ultima Cena) یکی از دیوارنگاره‌های لئوناردو داوینچی ایتالیایی است. این اثر هنری نشانگر صحنه‌هایی از شام آخر روزهای پایانی عمر مسیح است آنطور که انجیل به آن اشاره کرده‌است. این نقاشی بر پایهٔ کتاب یوحنا، باب ۱۳ آیهٔ ۲۱ است آنجا که مسیح می‌گوید که یکی از ۱۲ حواری اش به وی خیانت خواهد کرد. این نقاشی یکی از مشهورترین و باارزش‌ترین نقاشی‌های جهان است، که بر خلاف بسیاری از نقاشی‌هایی از این دست قابل مالکیت شخصی نیست چرا که به آسانی نمی‌توان آنرا جابجا کرد.
این نقاشی سراسر یک دیوار تالار مستطیل شکلی را می‌پوشاند که سالن غذاخوری صومعه سانتا ماریا دله گراتسیه در شهر میلان بوده است.
از راست به چپ – شمعون قانوی – تادئوس – متی – فیلیپ – یعقوب پسر زبدی – توما – عیسی – سنت جان – یهودا اسخریوطی (لباس آبی و سبز) – پطرس – اندریاس – یعقوب پسر حلفا – برتولما هستند.
داوینچی این نگاره را برای فرمانروای حامی خود یعنی دوک لودوویچو اسفورتزا کشید. این نقاشی حدود ۳سال طول کشید.
این نقاشی در جریان بمباران اوت ۱۹۴۳ آمریکایی‌ها در آستانه تخریب کامل بود که این اتفاق آخرین فصل از کتاب بدشانسی‌های “شام آخر” است. رمان نویس معروف، آلدوس هاکسلی این اثر را “غمگین‌ترین اثر هنری دنیاً نامید. بعد از صرف هزینه و وقت بسیار و تلاش متخصصین، بعد از مدت‌ها بالاخره شاهکار لئوناردو داوینچی بدون داربست و عاری از هرگونه گرد و غبار و آلودگی قابل رویت بود. حتی با وجود دقت فوق‌العاده داوینچی در ترسیم و نامگذاری حواریون در طرح اولیه این اثر، در نقاشی نهایی چند چهره وجود دارد که در مورد هویت آنها تردید وجود دارد. اما بی شک چهره کوچک و تیره‌ای که دست به سمت نان دراز کرده است یهوداست.
لئوناردو داوینچی، از فن ژرفا نمایی (پرسپکتیو) به منظور جلب توجه بیننده به چهره مسیح در این نقاشی استفاده کرد.

حواری مسیح که به نام شمعون قانوی یا شمعون قَنانی شناخته می‌شود. نام وی در انجیل لوقا باب ۶ آیه ۱۵ و اعمال رسولان باب ۱ آیه ۱۳ برده شده‌است. وی به عنوان فدایی و غیور نیز شناخته می‌شد.
یهودا یا تادئوس یکی از حواریون عیسی است. او گاهی به نام برادر مسیح نام برده می‌شود اما نباید با یهودای اسخریوطی اشتباه گرفته شود.
وی که بنیان‌گذار مذهب کلیسای حواری ارمنی شناخته می‌شود در قره‌کلیسا دفن است.

متی (با تلفظ: متا؛ در عبری:מתי، در یونانی:Ματθαίος؛ به معنی «بخشش خدا») پسر الفائوس یکی از دوازده حواری عیسی و از نخستین مسیحیان بود.او از اهالی اورشلیم بود و یک‌سال از عیسی بزرگ‌تر بود. او را لاوی نیز می‌خوانده‌اند. او خواندن و نوشتن می‌دانست و پیشه‌اش جمع آوری مالیات بود. متی پیش از گرویدن به عیسی، در جلیل و کفرناحوم به هرود خدمت می‌کرد. وی جشنی بزرگ برای عیسی گرفت و بسیاری از جمع آوران مالیات را به آن جشن دعوت کرد.متی در انطاکیه سوریه، انجیل خود را نوشت؛ در این انجیل او از نوشته‌های مرقس بهره برد. متی در سال ۳۴ میلادی در حبشه درگذشت.

فیلیپِ قدّیس یکی از حواریون عیسی مسیح بود. او برای تمام مسیحیان مورد احترام است و در کشورهای مسیحی یک روز به او اختصاص دارد که جز اعیاد مسیحیان نیز محسوب می‌شود. تا سال ۱۹۵۵ کلیسای کاتولیک رم، روز اول ماه مه را به فیلیپ قدیس اختصاص داده بود، اما پاپ پیوس دوازدهم آن را به روز ۱۱ می‌تغییر داد. اما کلیسا در سال ۱۹۶۹ این روز را به روز ۳ می‌انتقال داد و تا امروز نیز پابرجا هست. کلیسای ارتدکس ۱۴ نوامبر را به فیلیپ اختصاص داده‌است.

به او یک انجیل و رساله منتسب است. انجیل فیلیپ، یک انجیل اپوکریفا است. رساله فیلیپ، تنها مورد تأیید کلیسای ارتدکس می‌باشد. رسالهٔ وی حاوی مطالب گوناگونی از جمله معرفی خود، ملاقاتهای او با دیگر حواریون و سخنرانیهای مذهبی وی است. رسالهٔ اصلی به زبان یونانی می‌باشد.

یعقوب پسر زبدی (درگذشتهٔ ۴۴ میلادی) از حواریون و از دوازده رسول برگزیده عیسی بود. او پسر زبدی و سالومه و همچنین برادر یوحنا یکی دیگر از حواریون، بود. برای مشخص کردن وی از یعقوب پسر حلفا، او یعقوبِ بزرگتر نیز خوانده می‌شود. مسیرِ کامینو دِ سانتیاگو نیز برای زیارتِ محلی که مدفنِ وی خوانده می شود، مشهور است.

تومای حواری، که گاهی تومای شکاک ویا دوقلونیز شناخته می‌شد. یکی از حواریون مسیح است که بیشتر به علت شکاکی در مورد زنده‌شدن مسیح معروف است و تا خود دست در زخم‌های مسیح نبرد باور نکرد که مسیح زنده شده‌است.

یهودای اسخریوطی، یکی از حواریون عیسی بود که مکان وی را به دشمنانش نشان داد.

پِطرُس (به لاتین: Petrus) یا شمعون، یکی از دوازده حواری عیسی مسیح، رهبران کلیسای مسیحیت اولیه بودند. کلیسای کاتولیک رومی او را نخستین پاپ می‌دانند که توسط عیسی در گفتگوی «صخرهٔ کلیسای من» در متی ۱۶:۱۸ به مقام روحانیت رسیده است. همهٔ کلیساهای مسیحی باستان پطرس را به عنوان قدیسی مهم بزرگ می‌شمارند و او را بانی کلیسای انطاکیه و بعدتر کلیسای رم می‌دانند، ولی در خصوص اقتدار جانشینان متعدد او در مسیحیت امروز اختلاف نظر دارند.
او ۳۱ سال پاپ بود. او در سال یک میلادی[نیازمند منبع] در بت سیدا به دنیا آمد و در ۶۴ میلادی در رم از دنیا رفت
مقبره وی در زیر کلیسای بزرگ واتیکان قرار گرفته است.

اندریاس یا اندرو قدیس (به یونانی: Ἀνδρέας، Andreas)؛ اوایل قرن اول میلادی تا اواخر قرن)، که در کلیسای ارتدکس شرقی با نام پروتوکلتس(Prōtoklētos) شناخته می‌شود یکی از حواریون عیسی و برادر پطرس است. نام اندریاس یک نام یونانی به معنی شجاع است و بیشتر میان یهودیان معمول بوده‌است اما هیچ‌گونه ضبط عبری یا آرامی از نام وی صورت نگرفته‌است. وی به عنوان اولین اسقف کلیسای بیزانس شناخته می‌شود. روز وی ۳۰ نوامبر است.

یعقوب پسر حلفا ملقب به یعقوب عادل که گاهی نیز یعقوب کوچک نامیده می‌شود یکی از حواریون مسیح است. برخی او را برادر عیسی می پندارند یعنی بعد از تولد عیسی از مریم و یوسف نجار به دنیا آمده یا از همسر دیگر یوسف بوده است.

ناتانائیل یا بِرتولُما (در برخی انجیل‌های فارسی: نتنائیل یا لاتین: Bartholomaeus یا یونانی: Βαρθολομαῖος) یکی از دوازده حواری مسیح بود که بخاطرِ هواداری از عیسی مسیح، زنده زنده پوست کنده و واژگون به صلیب کشیده شد.