پازل ۱۵۰۰ تکه بــو ســـه اثر گوستاو کلیمت

بوسه؛ طلای درخشان گوستاو کلیمت و لحظه‌ای میان عشق و ابهام

«بوسه» مشهورترین اثر گوستاو کلیمت و یکی از نمادهای هنر وین در آغاز سده بیستم است. کلیمت آن را در سال‌های ۱۹۰۷ و ۱۹۰۸، در اوج «دوره طلایی» خود، با رنگ روغن و ورق‌های طلا و نقره روی بومی مربع‌شکل آفرید. زوجی در آغوش یکدیگر بر لبه دشتی پرگل قرار گرفته‌اند؛ بدن‌های آن‌ها در ردایی بزرگ و طلایی تقریباً ناپدید شده و تنها سر، دست‌ها و پاهای زن از سطح تزئینی بیرون آمده‌اند. تابلو امروز در مجموعه بلودر وین نگهداری می‌شود.

کلیمت و جدایی وین

گوستاو کلیمت در ۱۸۶۲ در نزدیکی وین متولد شد و ابتدا همراه برادر و یکی از دوستانش تزئینات ساختمان‌های عمومی را اجرا می‌کرد. او در ۱۸۹۷ از بنیان‌گذاران «جدایی وین» شد؛ گروهی که با محافظه‌کاری نهادهای رسمی مخالفت می‌کرد و می‌خواست هنرهای زیبا، طراحی، معماری و هنرهای کاربردی را به هم نزدیک کند. شعار ضمنی این جنبش آن بود که هر دوره باید هنر خود و هنر نیز باید آزادی خود را داشته باشد.

چرا طلا چنین اهمیت دارد؟

کلیمت فرزند یک زرگر بود و با کیفیت مادی فلزات تزئینی آشنایی داشت. سفر او به راونا و دیدن موزاییک‌های بیزانسی نیز بر استفاده‌اش از زمینه‌های طلایی اثر گذاشت. در «بوسه»، طلا فضا را از واقعیت روزمره جدا می‌کند و زوج را به تصویری تقریباً آیینی تبدیل می‌سازد. بااین‌حال سطح طلا یکنواخت نیست؛ مربع‌ها و مستطیل‌های سیاه و سفید در پوشش مرد، و دایره‌ها، گل‌ها و شکل‌های نرم در لباس زن، دو زبان بصری متفاوت می‌سازند.

آغوشی عاشقانه یا لحظه‌ای ناآرام؟

مرد از بالا خم شده و صورت زن را در دست گرفته است. زن چشم‌ها را بسته و یک دست را دور گردن او قرار داده، اما دست دیگر و حالت انگشتانش می‌تواند هم پذیرش و هم مکث را القا کند. پاهای او در لبه علفزار قرار دارند و فضای پشت زوج خالی و نامحدود است. همین ابهام سبب شده اثر هم به‌عنوان تجلیل عشق و هم به‌عنوان صحنه‌ای از تسلط و آسیب‌پذیری خوانده شود. هیچ تفسیر واحدی تمام جزئیات را توضیح نمی‌دهد.

ترکیب‌بندی میان بدن و نقش

سرهای زوج نزدیک بالای بوم‌اند و ردای طلایی آن‌ها شکل بسته‌ای شبیه ناقوس یا محراب می‌سازد. فرش گل در پایین، تنها نشانه زمین واقعی است. بدن‌ها زیر نقش‌های تزئینی حل می‌شوند و مرز میان انسان، لباس و پس‌زمینه از بین می‌رود. این تلفیق بازنمایی چهره با انتزاع هندسی، جایگاه «بوسه» را در گذار از نمادگرایی به هنر مدرن تثبیت کرده است.

دولت اتریش اثر را در همان نمایش نخست خریداری کرد؛ نشانه‌ای از موفقیت سریع آن، حتی در دوره‌ای که آثار کلیمت بحث‌برانگیز بودند. «بوسه» امروز نه فقط تصویر یک زوج، بلکه بیانی از آرمان کلیمت برای وحدت نقاشی، طلاکاری و هنر تزئینی است.